Thursday, 29 December 2011

Nota Fizik SPM Dalam Bahasa Melayu

Ini adalah sebahagian nota di dalam BM. Terdapat beberapa jadual dan rajah tidak dapat dimuatkan di dalam blog ini tetapi ada dlm 'ebook'.

BAB 1: PENGENALAN KEPADA FIZIK

1.1 Memahami Fizik

1. Kajian dalam bidang fizik membolehkan kita memahami fenomena semula jadi di alam ini.
2. Fenomena semula jadi ialah kejadian yang boleh dilihat oleh deria kita, seperti letusan gunung berapi, penurunan hujan, kejadian pelangi dan ciri-ciri jirim seperti panjang, suhu dan isi padu.
3. Kajian tentang fenomena alam ini membolehkan manusia menjawab beberapa persoalan tentang sesuatu kejadian.
4. Untuk memahami lebih mendalam tentang sesuatu kejadian maka, kajian tentang jirim dan tenaga dan hubungkait antaranya perlu difahami.
3. Terdapat banyak bidang pengajian dalam fizik termasuk daya, gerakan, haba, cahaya, gelombang, elektrik, elektromagnet, elektronik dan fizik nuklear.
7. Mempelajari fizik akan menyediakan anda kepada kepelbagaian bidang kerjaya seperti jurutera, doktor, juruterbang, angkasawan, arkitek , pensyarah fizik dan sebagainya.

1.2 Memahami Kuantiti Asas dan Kuantiti terbitan

1. Kuantiti fizik ialah kuantiti yang boleh diukur.
2. Kuantiti asas ialah kuantiti fizik yang tidak boleh ditakrifkan dalam bentuk kuantiti lain.
3. Terdapat lima kuantiti asas iaitu, panjang, jisim, masa, arus dan suhu. Ini ditunjukkan dalam jadual 1.1 dibawah. [Tip SPM]
4. Unit ampere dan kelvin adalah nama saintis yang digunakan bagi mengingati sumbangan mereka dalam bidang fizik.
5. Namun, ketika menulis unit penuh, kita boleh menulis dalam huruf kecil seperti, 1.2 ampere atau 5.0 kelvin. Tetapi, apabila kita ingin menulis secara ringkas, memandai dengan menulis seperti 1.2 A atau 5.0 K.
6. Kuantiti terbitan adalah kuantiti fizik yang melibatkan gabungan kuantiti asas, dengan pendaraban, pembahagian atau kedua-dua operasi.[Tip SPM]
7. Kuantiti terbitan beserta unitnya perlu dinyatakan dalam bentuk kuantiti asas dan Unit S.I.
8. Jadual 1.2 di bawah menunjukkan penyelesaian masalah yang melibatkan penukaran unit.

1.2 Alat-alat pengukur
1.4.1 Ketepatan, Kepersisan dan Kepekaan dalam Pengukuran
1. Kepersisan dalam pengukuran merujuk kepada betapa sedikit sisihan yang terdapat dalam pengukuran yang dibuat apabila kuantiti diukur beberapa kali.
2. Ketepatan atau kejituan ialah betapa hampir pengukuran yang dibuat dengan nilai sebenar.
3. Kepekaan sesuatu alat ialah kemampuan untuk mengesan perubahan kecil dalam kuantiti yang diukur dalam tempoh masa yang singkat.[Tip SPM]
4. Rajah 1.1 menunjukkan keputusan bagi empat penembak A, B, C dan D dalam satu pertandingan. Setiap penembak menembak sebanyak lima kali ke sasaran. Jadual 1.8 menunjukkan kesimpulan dari tembakan tersebut. [SPM 2005]

1.4.2 Ralat

1. Ralat ialah ketidakpastian disebabkan oleh alat pengukuran atau pemerhatian atau faktor fizikal
sekeliling.
2. Ralat boleh dikategorikan kepada dua jenis iaitu ralat sistematik dan ralat rawak.
3. Ralat sistematik disebabkan oleh peralatan yang digunakan. Kemungkinan mempunyai ralat
semasa proses penentukuran dan ralat sifar.
4. Ralat rawak disebabkan oleh faktor sekeliling dan kecuaian pemerhati. Salah satu ralat rawak
ialah ralat paralaks.
5. Perbezaan antara ralat sistematik dan ralat rawak ditunjukkan dalam Jadual 1.9 dibawah.

1.4.3.1 Peralatan mengukur panjang

1. Peralatan untuk mengukur panjang ialah pembaris meter, angkup vernier dan tolok skru
mikrometer.
2. Perbezaan setiap satu ialah kepekaan alat tersebut mengesan perubahan yang kecil dalam
kuantiti fizik yang diukur.
3. Setiap peralatan juga mempunyai senggatan skala terkecil yang berbeza.

Pembaris meter.
1. Pembaris diperbuat dari kayu atau logam yang panjangnya 1m.
2. Pembaris dibahagikan kepada 1000 bahagian yang sama. Setiap bahagian bersamaan 1 mm.
3. Unit terkecil pembaris meter ialah 0.1 cm atau 1 mm.
4. Ketepatan atau kejituan pembaris adalah setengah daripada unit terkecilnya iaitu 0.05 cm atau 0.05 mm.
5. Oleh itu mana-mana ukuran yang kurang atau lebih dari nilai ketepatan, maka bacaannya akan dibundarkan kepada nilai yang paling hampir.Jadual 1.12 di bawah menunjukkan bacaan yang salah dan betul bagi pengukuran menggunakan.
7. Pembaris meter hanya mempunyai 1 tempat perpuluhan jika menggunakan unit cm dan tiada
tempat perpuluhan jika menggunakan unit mm.
8. Misalnya panjang seutas benang yang diukur dengan pembaris meter dicatatkan sebagai :
l =15.0 cm. Salah jika pelajar menulis 15 cm atau 15.00 cm.
9. Bilangan titik perpuluhan memberi maksud skala terkecil alat pengukuran tersebut sama ada
diukur dengan pembaris, angkup vernier atau tolok skru mikrometer.
10. Rajah 1.5 menunjukkan cara mengambil bacaan yang betul menggunakan pembaris meter.

Angkup vernier
1. Angkup Vernier digunakan untuk mengukur sesuatu kuantiti jarak sehingga berketepatan 0.01 cm.
2. Rajah 1.6 di bawah menunjukkan angkup vernier, nama-nama bahagian dan fungsinya.
3. Angkup vernier mempunyai dua bahagian skala iaitu skala utama dan skala vernier.
4. Skala utama terdiri daripada skala sentimeter dan skala millimeter seperti pada pembaris.
5. Skala vernier terdiri daripada 10 bahagian yang sama jaraknya. 10 bahagian skala vernier ini
adalah bersamaan 0.9 cm iaitu 9 mm. Oleh itu setiap bahagian pada skala vernier mempunyai
ketepatan 0.01 cm.
6. Untuk mengambil bacaan yang betul, garis skala vernier mestilah segaris dengan mana-mana garisan pada skala utama.
6. Rahang dalam digunakan untuk menggukur diameter dalam. Contohnya menggukur diameter
lubang paip.
7. Rahang luar pula digunakan untuk menggukur diameter luar objek. Contohnya mengukur
diameter luar paip.
8. Ekor pada angkup vernier berfungsi mengukur kedalaman objek.
9. Jika wayar yang sama seperti Rajah 1.5 diukur oleh angkup vernier. Bacaan adalah seperti
Rajah 1.7

Bacaan skala utama
4.70 cm
Bacaan skala vernier yang segaris
0.08 cm
Panjang wayar
4.78cm

Rajah 1.14
Rajah 1.7 dibawah.
Tolok Skru Mikrometer(TSM)
1. Tolok Skru Mikrometer digunakan untuk mengukur jarak sesuatu kuantiti fizik yang lebih kecil seperti tebal sehelai kertas dan diameter rambut.
2. Ketepatan alat ini adalah sehingga 0.001 cm (0.01 mm).
3. Rajah 1.8 di bawah menunjukkan sebuah tolok skru mikrometer.
1. Tolok skru mikrometer juga mempunyai skala utama di laras dan skala vernier di bidal.
2. Skala utama terdiri daripada satu garis mengufuk di bahagian tengah yang disebut garis tengah dan dua siri garisan skala masing-masing di atas dan di bawah garis tengah itu.
3. Jarak di antara dua garisan skala berturut-turut di atas atau di bawah garis tengah ialah 1 mm.
4. Ini bererti jarak antara garis skala atas dengan garis sekala bawah yang berturutan ialah 0.5 mm.
5. Skala vernier pula terdiri daripada 50 bahagian yang kecil.
6. Apabila bidal diputar dari skala sifar ke skala ke-50 (satu putaran lengkap). Skala utama di laras akan menunjukkan pergerakan sebanyak 0.5 mm.
7. Ini bermakna jarak bagi satu putaran satu bahagian skala vernier ialah = 0.01 mm.
8. Racet diputarkan satu atau dua pusingan untuk memperketatkan objek yang diukur setelah ia diapit dengan betul diantara anvil dan spindal.
9. Racet digunakan untuk mengelakkan tekanan berlebihan terhadap objek yang hendak diukur.[Tip SPM]
10. Sebelum pengukuran dibuat, bersihkan permukaan anvil dan spindal dari sebarang kekotoran.
11. Tolok skri mikrometer adalah lebih peka berbanding angkup vernier dan pembaris dalam penyukatan panjang kerana ia berupaya mengesan perubahan jarak yang sangat kecil sehingga 0.001 cm (0.01mm).
12. Sebelum sesuatu pengukuran dibuat, ralat sifar tolok skru mikrometer perlu ditentukan terlebih dahulu.
13. Jika wayar yang sama seperti Rajah 1.5 diukur oleh Tolok Skru Mikrometer. Bacaan adalah seperti Rajah 1.9 dibawah.